RSS

Category Archives: Espainiako eta Euskal Herriko Historia

2020-Koronabirus-MAIATZAREN 1A

Langileen Nazioarteko Eguna
1 mayo 3.jpg

Eibarren 1978an egindako Langileen Nazioarteko Egunaren manifestaldia.

Tokia Mundua
Data
Data [[Maiatzaren 1]]

Langileen Nazioarteko Eguna edo Maiatzaren Lehena langileen mugimenduaren nazioarteko jaieguna da.

II. Internazionalak1889an eta Parisen, aldarrikatu zuenetik Chicagoko martiriak omentzeko eta langileen eskubideen eskabidea egiteko eguna da, nahiz eta herrialde askok onartu ez. 1886ko maiatzaren 1ean Chicagon sindikalari anarkista batzuk greba bat hasi zuten zortzi orduko lanaldia eskatzeko. Hiru egun pasa ondoren, grebaren une gorenean Haymarketeko matxinada piztu eta greba bukatzeko zortzi langile epaitu eta bost heriotza-zigorra jaso zuten.

Bitxia bada ere, AEBetan ez dute eguna ospatzen. 1882an hasi eta irailaren lehendabiziko astelehenean Labor Day ospatzen dute, Knights of Labor izeneko erakundeak New Yorken manifestaldia egiten du hain zuzen ere. Grover Cleveland presidenteak iraileko jaieguna bultzatu zuen, bertan sozialismo garatu ez zedin.

Britainiar kulturako beste herrialdeek ere ez dute jaieguna ospatzen: Kanadak Labor DayZeelanda Berriak urriaren laugarren astelehena eta Australiak egun ezberdinak ditu estatuka.

1954an Pio XII.ak adierazi gabe babestu zuen eguna San Josef Langilearen jaieguna zela adieraziz.

Iturria: Wikipedia

Ikus baita ere: «Maiatzaren Lehena, mobilizaziorako deia» Berria 2010-04-30.

 

2020-Koronabirus-Historia-Efemeridea: 1960ko martxoaren 22an, Agirre hil zen

Jose Antonio Agirre
Agirre Lekube lehendakaria (cropped).jpg

Efemerideak kontsultatu ditut… klasean bageunde bezala… Igandea da eta ez gaude klasean… Bihar ez da igandea izango, baina era berean ez gara klasean egongo… Animo, peña! https://efemerideak.wordpress.com/2020/03/22/martxoaren-22a/

Nik ez nuen urtebetertik oraindik… Egun ematen ari garen gaian kokatzen gara juxtu-juxtu, 10. gaian: Diktadura frankistaren finkapena eta krisialdia (1959-1975). Agirrek ez zuen, beraz, frankismoa berehala eraitsiko zen itxaropenik izan…

1960Jose Antonio Agirre lehendakaria hil zen (j. 1904).

Agirre, 1933ko Aberri Egunean, Donostiako Atotxako futbol zelaian, EAJk antolaturiko hitzaldian.

1937ko uztailean ihes egin zuen Agirrek Euskaditik eta hemendik hara ibili zen Europa eta Amerikan zehar. Familia ere berarekin eramango du erbestera eta Parisen hilko da esan dugun datan. Hau da gutxi gorabeherako kronologia bat:

  • 1937- Abuztua izan zen gudariek, frankistez inguraturik, amore eman zuten azken unea. Agirre agurra idatzi eta Santanderrera joan zen, gero abioiez Biarritzera iristeko. Eusko Gudarostearen Negus abioia erabili zuen horretarako. Emaztea eta alaba zituen han zain, Eusko Jaurlaritzak emakume, agure eta haurren ebakuazioa dekretatu baitzuen aurrez. Katalunian egotzi zen hasieran, Pedralbesetik gertu zegoen egoitza batean eta Eusko Gudarostearen buru izaten jarraitu zuen.
  • 1939-Otsailaren 4a zen muga gainditu zuen data, Kataluniako presidentea zen Companysekin batera. Haiekin batera joan ziren Pariserantz Manuel Irujo, Julio Jauregi eta Josep Tarradellas beste batzuekin batera. Lehendakariak 150.000 euskal errefuxiatuei jarri zien arreta, baina berehala hasi zen II. Mundu Gerra eta Eusko Jaurlaritzak Frantzia eta Ingalaterrari eskaini zien laguntza.
  • 1940-Agirre Parisetik atera zen De Pannerantz (Belgika), Dunkerquetik 15 km-tara. Seme berri bat zuen, 1938an jaioa, eta familiarekin egoteko gogo bizia zuen, baina II. Mundu Gerraren hasierako gudu garrantzitsuen erdian elkartu behar izan zuen familiak. Naziek Frantzia eta Belgikaren aurka egin zuten erasoak Agirre eta berarekin zihoazen euskaldunak muga oinez pasaraztea bultzatu zituen, Frantziara, eta bonbardaketa haietako batean, arreba hil zitzaion, Enkarna. Emaztea, berriz, atxilotu zuten, espia zela salaketapean. Taldeari arrisku gutxien eragiteko, Agirre bakarrik joan zen Bruselara hasieran eta Berlinera gero. Denek Londresen dagoela uste duten unean, naziei ihes egiteko toki hoberena Alemania dela pentsatzen du. Kotxez joan zen ekainaren 1ean Bruselara. Berarekin zihoazen kataluniar senar-emazte bat eta euskal jesuita bat, eta komentu batean errefuxiatu ziren. Bruselatik Anberesera trenez joan zen eta bere familia Lovainan geratu zen. Panamako kontsulak eskuratu zion dokumentazio faltsua eta José Andrés Alvarez Lastra panamarra bilakatu zen, solteroa eta abokatua. Bibotea luzatzen uzten du eta betaurrekoak erabiltzen ditu itxuraldatzearren. GESTAPOk berak eskainiko dio Alemaniarantz bidaiatzeko baimena identitate honen pean ezkutatzen zen Agirreri. Belgika utzi aurretik, Lovainara joan zen familia agurtzeko eta haiekin pasatu zituen Eguberriak.
  • 1941-Trena hartu eta Hanburgora joan zen. Handik, berriz, Berlinera eta penalidade franko biziko ditu han. Martxoaren 1ean etorriko zaizkio emaztea eta bi seme-alabak, hauek ere beste nortasun bat hartuta. AEBetara joateko helburua dute, baina familiak lanak izango ditu hori lortzeko. Maiatzaren 23an, Berlindik atera eta kostaldera abiatu ziren Göteborg (Suedia) aldera. Hantxe egon ziren uztailaren 31ra arte, Vasaholm izeneko merkataritza-ontzirako pasajea lortu zuten arte. Baina, ontziak ez zituen AEBetara eraman, ez, Rio de Janeirora baizik. Brasildik Uruguaira joan ziren eta José Andrés Alvarez Lastra izateari utzi eta berriro izan zen Agirre lehendakaria. Prentsa du zain eta erbesteratutako euskaldun pila. Hango legebiltzarrak ongietorria egin zion eta Barne eta Kanpo ministroak egin zioten harrera. Urriaren 16an, Buenos Airesen zen eta han ere harrera izugarria izan zuen, presidentea bera tartean. Washingtonen iritzia diskrezio gehiago behar zela zen eta Trinidad, Puerto Rico eta Miamitik barnera ibili zen bakar-bakarrik abioiez. Emaztea eta seme-alabak, berriz, New Yorkera joan ziren zuzenean. Miami, Filadelfia eta azaroaren 6ra arte ez zen Agirre New Yorkera iritsi. Columbia unibertsitatean egingo du lan, Historiako irakasle eta New Yorken jarraituko du 1946ra arte. Bidaia ugari egingo du politiko bezala eta erbesteratzearen zailtasun handienak bukatu direla dirudi.
  • 1942-Maiatzean bukatuta zuen “De Guernica a Nueva York pasando por Berlín” liburua. Uda eta udazken artean Latinoamerikan zehar ibili zen: Guatemala, Panamá, Mexiko, Peru, Txile, Argentina, Uruguay, Venezuela, Kolonbia, Brasil, Bolivia, República Dominicana eta Kuba. Hitzaldiak eman zituen unibertsitate askotan eta euskaldunen erbesteratzeak antolatzen aritu zen. 1943an jaio zen bere hirugarren semea.
  • 1945-Parisera etorri zen AEBetako militar hegazkin batean. Londresera ere bidaiatu zuen eta Euskal Gobernuarekin bildu zen.
  • 1946-Europara itzuli zen betirako. Donibane Garazin bizi zen hilabete batzuetan, baina Parisen ezarri zen azkenean. Maiz bidaiatu zuen Latinoamerikara.
  • 1951ko uztailaren 3an, frantziar gobernuak 48ko epea eman zion Eusko Jaurlaritzari egoitza uzteko, Francoren esku utzi behar baitzuten. Lehendakariak bizitokiz aldatu behar izan zuen eta Latinoamerikako euskaldunek bidalitako diruz finantzatuko zen etxe batean instalatu zen.
  • 1954-Berriro bisitatu zituen Venezuela, Mexico, La Habana, New York eta Washington. Hurrengo urtean, Uruguai, Argentina eta Txile.
  • 1956-Irailaren 23tik urriaren 1era bitartean egin zen Munduko Euskal Kongresua Parisen eta Lehendakariak Eusko Jaurlaritzaren jarduna aurkeztu zuen, 1936an jaio zenetik egun horretaraino.
  • 1960-Bularreko angina batek jota, 1960ko martxoaren 22an, 56 urte zituela, zendu zen Agirre Lehendakaria Parisen. Zeharo hunkitu zituen euskaldun eta mundu osoko demokrata guztiak Agirreren heriotzak. Gorpua Parisetik Donibane Lohitzunera eraman eta han, Monzondarren etxean, hil-kapera jarri zuten. Hilaren 28an, hileta-elizkizunen ondoren, ehortzi zuten. Francoren debekua hautsi eta Euskal Herri osoak eman zion azken agurra, gizarte-estamentu guztiak bertan ordezkaturik zirela, «euskal balioen enbaxadore onenari, porrot eginda ere duintasuna erakutsi zuen borrokalari handiari, askatasunaren etsaiak beste areriorik izan ez zuen lagunari».

Agirre Lehendakaria 1939an.

ITURRIAK:

 

2020-Koronabirus-La historia se repite?

img-20200320-wa0012

Ez da lehenengoz horrelako zerbait gertatzen…, baina horren gainetik geundela uste genuen, hobeto prestatuta… Ta… kaka!

Joango da hau ere, aurrekoak bezala, eta txikizioak geratuko zaizkigu ez arlo gutxitan… eta historian artxibatuko dugu…

Eta aurrera! Larga vida al rock&roll!

 

2020-Koronabirus-Hautaprobak atzeratuta

Hementxe azken albisteak: Atzeratuta! Noiz arte? Nork daki?

Zorte on eta eutsi goiari!

 

2020-Girls

Girls

 

1976-Martxoaren 3a

Resultado de imagen de martxoaren 3a gasteiz
Gasteizko martxoaren 3ko sarraskia 1976ko martxoaren 3an Gasteizen greba orokor batean Espainiako Polizia Armatuak egindako sarraskia izan zen. Zaramagako Asisko San Frantzisko elizaren barruan biltzarra egiten ari ziren milaka langileei gas negar-eragileak jaurti zizkieten poliziek, indarrez aterarazteko; eta, elizaren ate bakarretik irteten ziren eran, bi mila tiro baino gehiago egin zizkieten poliziek. Bost lagun hil zituzten, eta 150 zauritu. Polizia haien eta Espainiako gainerako polizia indar guztien burua Manuel Fraga Iribarne ministroa zen, eta sarraskiaren erantzukizuna egun haietako protestak egiteko deialdia egin zutenei egotzi zien.[1][2] Urte hauetan guztietan Espainiako Justiziak gaia ikertu ez duenez, 2014ko urriaren 31n, Argentinako María Servini epaileak Rodolfo Martín Villaren eta frankismoaren beste hemeretzi karguren aurkako atxiloketa agindua eman zuen, gertakari horien inguruan galdekatu ahal izateko

Iturria zabaltzeko: Wikipedia

 

2020-Otsailaren 29a

Leap Day 2020

Gregoriotar egutegiaren urteko hirurogeigarren eguna da bisurteetan. Egun hau lau urtetik behin bakarrik izaten da.

Bisurtea edo urte bisustua 366 egun dituen urtea da, hau da, ohiko urteek baino egun bat gehiago dituena. Egun gehigarri hori egutegiko urtearen luzerak urte naturalaren luzerarekin duen desfasea zuzentzeko ezarri da; izan ere, eguzki-urteak 365 egun eta 6 ordu irauten du, gutxi gorabehera. Hala, lau urtetik behin egutegi urteari egun bat gehiago ezarriz, urte naturalaren luzerara gerturatzea lortzen da.

Egun nazioartean nagusi den gregoriotar egutegirako, hauxe da bisurteen araua:

Urte bat bisurtea da 4rekin zatigarria bada, salbu eta 100ekin zatigarria bada. Hala ere, 400ekin zatigarria denean, urte hori ere bisurtea da. Horrek esan nahi du mende bukaerako urteak (00 bukaera dutenak) ez direla bisurteak, salbu eta 400ekin zatigarriak badira.

Hau da, 4rekin zatigarria dena bisurtea da, salbu eta 100ekin zatigarria bada (adibidez, ez dira bisurteak 1500, 1700, 1800, 1900, 2100. urteak); 400ekin zatigarriak direnak, ordea, bisurteak dira (adibidez: 1600, 2000, 2400). Hala, 400 urtean 97 bisurte izango dira, gregoriotar egutegiko urtea eguzki-urtearen oso antzeko mantentzen delarik. Gregoriotar urteak 365 +1/4-3/400 = 365,2425 egun irauten du, tropikoak baino gehiago (365,2422), baina 0,0003 eguneko errorearekin baizik ez. (Juliotar egutegian, berriz, 11,25 minutuko aldea zegoen urtean. Asko ez badirudi ere, 500 urtetan 4 bat eguneko desfasea eragiten zuen horrek!).

Beraz, gaur bisurte eguna da! Egutegi gregoriotarrean gehitzen den eguna; hots, otsailaren 29a, goiko arauari jarraituz gehitua.

Algoritmo konputazionala

Urte bat bisurtea izango da hurrengo baldintzak betetzen baditu:

  • 4rekin zatigarria behar du.
  • Ez du 100ekin zatigarria izan behar.
  • Bai da 400ekin zatigarria bada.
    • 2000 eta 2400 bai dira, 100ekin eta 400ekin zatigarriak direlako.
    • 1900, 2100, 2200 eta 2300 ez dira, 100ekin zatigarriak direlako, baina ez 400ekin

Ikuspegi algoritmiko batetik, ondorengo proposizio logikoak kontsideratzen dira:

  • p: 4 zenbakiaz zatigarria da.
  • q: 100 zenbakiaz zatigarria da.
  • r: 400 zenbakiaz zatigarria da.

Hurrengo formula logikoa erabiliko dugu orduan: {\displaystyle \left(p\land \lnot q\right)\lor r}  urte bat bisurtea den ala ez jakiteko: bisurtea izango da 4rekin zatigarria denean eta ez 100ekin edo 400ekin zatigarria bada.