RSS

Author Archives: Koro

2018-ORDIZIA750-HISTORIA-Goierri azken Burdin Aroan eta Antzinatean

Jokin Lanz historialariak emango du hitzaldia, ostiralean, Barrenan, 19:00 h.

Datorren ostiralean, otsailaren 9an, arratsaldeko 7etatik aurrera, Jokin Lanz Betelu historialariak  “Goierri Azken Burdin Aroan eta Antzinatean” izenburu duen hitzaldia eskainiko du Barrena Kultur Etxean, “Miguel de Aranburu” Gipuzkoako Historialari Elkarteak eta Ordiziako Udaleko Kultura sailak antolatutako “Ordizia 750-Historia” solasaldi zikloaren barruan.

Azken hamarkada hauetan Gipuzkoan aurrera eramandako kanpaina arkeologikoek Burdin Aroko zenbait aztarnategi azaleratu dituzte, herrixka harresituen sare sendo baten presentzia agerian utziz egungo probintzia osoan zehar. Gipuzkoako haran nagusiak nolabaiteko iparralde-hegoalde norabidea dutenez, aurkikuntzek garaiko komunikabide eta erlazioak gisa honetara antolatzen zirela erakusten digute. Sare honen barruan Oriako arroa dugu denetan zonalde esanguratsuena, bertan, iparraldetik hegoaldera, Anoetako Basagain, Andoaingo Buruntza, Alkizako Belaku, Albiztur-Tolosako Intxur eta Beasaingo Murumendiko herri harresituak ditugularik.

Indusketetan brontzearen galdaketaren arrastoak eta tornu barik eginiko zeramika zati asko agertu izanak adierazten digute herrixka hauek inguruko eskulangintza- eta merkataritza-eginkizunak aterpetu ahal izan zituztela. Pentsa daiteke zonaldeko gune populatu txikiagokoek bertara jo ahal zutela gisa hortako zerbitzuen eske, hori izan daitekeelarik Andoaingo Goiburun agerturiko aztarnategi txikiaren kasua.

Iturri idatzien arabera, erromatarrak gaur egungo Gipuzkoara iristean lurraldea hiru erkidegok okupatzen zuten: karistiarrak, barduliarrak eta baskoiak. Gaur egungo Goierri barduliarren lurraldearen barruan kokatzen zen, hauek mendebaldean karistiarrak, hegoaldean autrigoiak eta beroiak eta ekialdean baskoiak bizilagun zituen komunitatea osatzen zuten, barduliarren lurraldea ia egungo Gipuzkoa guztiak, lautada arabarraren zati batek eta Nafarroa mendebaldeko zenbait haran hartzen zituelarik. Hegoaleko eskualdeetan aurkitutako erromatar garaiko inskripzio urrietan agertutako onomastika indigenak frogatzen duenaren arabera, barduliarrak jatorri eta hizkuntza indoeuroparreko herri bat zirela esan ohi da.

Konkistatutako lurraldeak inperioan txertatu bezain laster, Erromak  berrantolatu eta bere interesetara egokitzen zituen, batik bat lehendik zegoen bide-sarea sendotuz, berriak eratuz, eta komunitate indigenak civitas sistemaren arabera antolatuz. Horrela, konkistatu edo inperioan txertatu ziren komunitate hauek erromatarrek eskaintzen zuten segurtasuna, bakea eta merkataritza garatzeko abantailetara moldatu ziren, pixkanaka aurreko garaian altueran kokatutako herrixka harresituak abandonatu eta kostaldera eta haranen barrenera mugituz. K.a. I. mendetik aurrera, lurraldearearen erromanizazioa adierazten duten aurkikuntza solte eta aztarnategi ugari agertu dira, kostaldekoak izanik garrantzitsuenak, Irun aldean agertutako arrastoak bereziki, bertan kokatzen bai zen Oiasso civitas baskoia. Goierrik, Oriako arroaren barruan, lautada arabarra eta Sakanatik igarotzen zen Iter-XXXIV Astorga-Bordele bitarteko galtzada erromatarra eta Kantaurialdeko erromatar itsas bidearen -via maris- arteko katebegi gisa jokatu zuen, aurreko garaitik jokatzen zuen pasabide estrategikoaren estatusari eutsiz, bertan agertu diren erromatar garaiko aurkikuntzek erakusten diguten bezala.

Jokin Lanz Betelu Historian lizentziatu zen UPV/EHU-n, non Mundu Klasikoa deritzon masterra ere burutu zuen. Gaur egun Antzinate Berantiarreko baskoien inguruko doktoretza tesia garatzen dihardu UPV/EHU-k eskainitako doktorego beka bati esker.

ITURRIA: ordizia.eus

Advertisements
 

2017 – Doodle – Paper-zulagailua

131. urteurrena bete omen du gailu honek… Makina bat gauza bada nork asmatu zuen garbi ez dakiguna… Hauxe da horietako bat: paper-zulagailua.

1886an, Friedrich Soenneckenek patentatu zuen Alemanian, baina urtebete lehenago, Benjamin Smithek beste patente bat egina zuen Massachusettsen. Ikuskizunetarako sarreren bilduma egitea zuen gogoko eta hauek markatzeko asmatu omen zuen gailua.

Geroxeago, 1893an, Charles Brooksek beste zulagailu bat patentatu zuen AEBtan, tike-zulatzailea deitu bazion ere.

1989an izango zuen aldaketa nabarmena, bi japoniar ingenierien eskutik: zulagailu elektrikoa asmatu zuten hauek eta 100 bat folio zulatzeko gaitasuna zuen.

 

 
Erantzunak desaktibatuta daude 2017 – Doodle – Paper-zulagailua sarreran

Posted by on 2017/11/14 in Doodle

 

2017-WIKIPEDIA-Asteko irudia-Alfontso XIII.a Zarautzen

El rey Alfonso XIII y otros miembros de la Familia Real durante una visita a Zarautz (1 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpgAlfontso XIII.a Espainiakoren bisita Zarautzera, 1916an
XIX. mende erdi aldera Espainiako goi aristokraziak Zarautz aukeratu zuen uda pasatzeko eta horrek, nola ez, eragina izan zuen honen garapenean.
Resultado de imagen de alfonso xiii veraneo zarautz
Isabel II.a erregina izan zen lehenengotako bat. Donostitik gertu, herrixka kuttuna… oso gustuko zuen erreginak eta haren atzetik etorri ziren beste asko: Madoz, Maria Kristina erregina, Alfontso XIII.a edo Albako dukesa beste batzuen artean. Hasiera batean Gran Hotel ospetsuan egokitu baziren ere, berehala hasi ziren jauregi edo txalet propioak eraikitzen hondartza ondo-ondoan. Horren adibide da gaur egun zutik dirauen Villa Maria Pilar, Belgikako errege-erregin ziren Fabiola eta Balduin I.a egon ohi zirenak. Asko desagertu dira eta gaurko eraikuntzek hartu dute haien lekua. Gehienak Mendilautan kokatuta zeuden, hondartzatik gertu, baina herrigunetik urruti: goi-mailakoen paradisu pribatua izateko aproposa.

Zarauztarrekiko harremana ezberdina zen: batzuek urruti ibiltzen ziren eta ez zuten ia erlaziorik. Beste batzuek, ordea, herriko ohiturekin nahastea gustuko zuten eta haien festetan parte hartzen zuten. Emakumeek aberats horien etxeetan aurkitzen zuten lana deaketa haien umeak zaintzen zituzten. Gizonezkoei ere bere lanbideak esleitzen zitzaizkien: lurraldeak zaindu, edo jauregia jabeek kanpoan ziren bitartean. Mutiko asko gustura ibiltzen zen Golfen, caddy lanean duro batzuk irabazteko pozarekin.

Osabak harro kontatzen zidan nola behin motoa izurratu zitzaion atzerritar bati lagundu zion. Ez zion piperrik ulertu, baina nola edo hala, martxan jarri zuen. Eskertuta, bere txartela eman omen zion (edo horrelako zerbait, ez nago ziur hori existitzen zen ere!): Balduin I.a, Belgikako erregea zen!
1916an, Zarautzko Real Golf Club sortu zen eta izen handiko kideak zituen, gero eta jende gehiago erakarriz. 60ko hamarkadan zehar, modak aldatzen joan ziren eta asko eta asko Mediterraneo aldera joaten hasi zen.
Ez da aristokratek guk baino garrantzi gehiago dutelako, baina … giro arraro bat bai izan zen garai hartan Zarautzek izan zuena eta akordatzeak merezi duelakoan jarri ditut beste argazki hauek ere…
 
Utzi iruzkina

Posted by on 2017/10/16 in Asteko irudia, Wikipedia

 

2017-2018 ikasturtea-HISTORIA DBHO2

Imagen relacionada
 
Utzi iruzkina

Posted by on 2017/09/15 in Ikasturtearen aurkezpena

 

2017 – Asteko irudia: Heinrich Himmler buruzagi nazia Donostiako Gipuzkoa plazan

1940 Himmler in Gipuzkoa plaza.jpg

Heinrich Himmler buruzagi nazia DonostiakoGipuzkoa plazan, Francisco Franco diktadorearen Ofentsiba Nazional-Sindikalistako Batzarren Espainiako Falange Tradizionalistako gudarosteak ikuskatzen. 1940kourriaren 20a.

Egunkariek harro kontatzen zuten bisitaren gorabehera. Ordu gutxi batzuk ez zituen Himmlerrek gurean pasa, baina oihartzun ikaragarria eman zioten paperean.

«rebasando en homenaje a San Sebastián los límites de un tránsito protocolario, el señor Himmler permaneció algunas horas entre nosotros aprovechándolas para visitar algunas dependencias del Palacio Provincial, admirar las maravillas pictóricas de Sert en el Museo de San Telmo y contemplar el incomparable cuadro de nuestra bahía. Deferencias éstas que por venir de tan ilustre personalidad hemos de agradecer en cuanto significan grata prueba de de amistad dada espontáneamente por el representante de la gran Alemania. Complacísimo de su visita a San Sebastián y de las atenciones que nuestras dignísimas autoridades y pueblo donostiarra le hicieron presentes, así se dignó manifestarlo el ilustre jefe de la Policía del Reich».

Irungo mugan jaso zuten Himmler eta San Telmo museoa eta Nautikoa bisitatu omen zituen. Azken honetan zerbait jan eta Igeldorantz abiatu ziren Burgos aldera joan aurretik.
5 urte geroago, zianuro kapsula hartu eta hilko zuen bere burua Himmlerrek…
Iturria: Diario Vasco
 
Utzi iruzkina

Posted by on 2017/09/11 in Asteko irudia, Wikipedia

 

2017 – Anguleroa

Angulero con sus aparejos por un puente (1 de 1) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg
Anguleroa bere tresneriarekin, Txoko Alde eta Aginaga arteko zubian, 1920an.
Irudi hau Euskal Herriko WikiAtlas atarian asteko iruditzat

Anguleroak erreka bazterretan ibili ohi dira angula bila.

Ez da denbora osoko ofizioa; udazkena eta negua izaten dira praktikatzen den garaia, baina ordu libretan eta gauez egin ohi dute beste lanbide batzuetan dabiltzan pertsonek. XIX. mendeaz geroztik, erreka ondoko baserritar gehienak ibiltzen ziren lan horretan eta, XX. mende erdi aldera, kostaldeko arrantzaleek ere ekon zioten. 1960ko hamarkadan, angulen estimazioak asko igo zuten prezioa eta gero eta, kutxadurak eraginda, gero eta gutxiago harrapatzen zuten Gipuzkoako ibaietan.

Arriskua darama ofizio edo afizio honek, gauez eta euripe eta eurijasa izugarriak egon daitezkeenean; ekaitzez gain, korronteak ere arerio latza dira, euri gari hori baita arrantzarako hoberena. Maiz, arrantzalea bakarrik ibili ohi da eta horrek ere zaildu egiten du segurtasuna. Garai batean, kandela parea zuen farolilloa eraman ohi zuten, edo karburoz argia egiten zuen kandilla. Gaur hori aldatuta dago asko eta jantziak ere bere hobekuntza izan du, baina bere erreparoa gorde behar da.

 

Pesca de angulo

Aginaga ibaian, angula arrantzatzen.

Galtzen ari den tradizioa bada ere, anguleroak erne egoten dira neguko gau ilunetan. Salmenta debekatuta dago, baina… Hala ere, gero eta gutxiago dira, saria ez baita ugaria izaten, gramo gutxi batzuk, besterik ez. 12 zentimetro baino gutxiago duen angila ezin da arrantzatu eta angulen arrantza ere murriztuta dago asko. Lizentziak nekez ematen dira eta azaroaren 15etik urtarrila bukaera arte bakarrik egin daiteke.
 
Utzi iruzkina

Posted by on 2017/07/12 in Asteko irudia, Wikipedia

 

2017 – Asteko irudia: Bizkaia Zubia

Puente de Vizcaya-Guecho y Portugalete.jpg
Bizkaia Zubia1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Zubia jun.jpg
Mota Kulturala
Irizpideak i, ii
Erreferentzia 1217
Kokalekua  Euskal Herria
Eskualdea2 Europa/Ipar Amerika
Koordenatuak 43° 19′ 23″ N, 3° 01′ 01″ WKoordenatuak: 43° 19′ 23″ N, 3° 01′ 01″ W
Izen ematea 2006 (XXX. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Bizkaia Zubia[1] Getxoko Areeta auzoa eta Portugalete batzen dituen transbordadore zubia da, “zubi eskegia” izena ere hartzen duena (gazteleraz “puente colgante”).

2006ko uztailaren 13an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen[2][3].

Historia

Alberto Palacio Elizaga arkitekto eta ingeniariak diseinatu zuen eta 1893an ireki zen[4]. Gustave Eiffelen dizipulu honek Portugalete eta Getxo lotzea lortu zuen, Bilboko portuaren itsas trafikoa eten gabe eta bi alboetan aldapa luzeak eraiki gabe.

Lau urtez bakarrik egon da erabili gabe, 1937an goiko aldea leherrarazi baitzioten Francoren armadak zeharka ez zezan. Honek kalte larriak eragin zizkion. 1941an berriro ere konpondu eta abian jarri zen[5][6]. Portugalete eta Getxo herriak lotzen ditu, itsas trafikoa eten gabe. Zubiak 63 metroko altuera eta 160 metroko luzera du. Bidaiariak eta ibilgailuak garraiatzen ditu eta urteko 365 egunetako 24 orduetan funtzionatzen du. Goiko aldean oinez pasatzeko bidea dago. Industria Aroko burdinazko eraikuntza  nabarmena da. 2006.urtean  Unescok Gizadiaren Ondarea izendatua.

Zubiak Gerrate Zibilaren ostean jasan zuen berreraikitzea oso konplikatua izan zen. Izan ere, garai hartan Bigarren Mundu Gerra gertatzen ari zela eta, materialak eta eskulana lortzeko zailtasun handiak egon ziren. Urteak igaro ahala, berrikuntzak ezartzen joan dira zubiaren segurtasuna hobetzeko asmoarekin.

Ezaugarri tekniko batzuk

  • Zubia lau dorrez eutsirik dago, Bilboko itsasadarraren alde bietan dorre bana kokaturik dagoelarik.
  • Dorre hauek 65 metroko altuera daukate.
  • Zubiaren goialdeko pasabidea 50 metroko altueran dago.
  • Zubiaren goialdeko pasabideak 160 metroko zabalera dauka.
  • Zubiaren dorretako bakoitza 200 tonako pisua jasateko eraiki zen, hala ere, 600 tonako pisua jasatera ere hel liteke.
Bizkaiko Zubiaren irudi panoramikoa.
Bizkaiko Zubiaren irudi panoramikoa.

Erabilera

Egituran esekia dagoen ontzi batek alde batetik besterako bidea egiten du, oinezkoak eta ibilgailuak eramanez.[7] Era honetan, itsasontziek Bilboko itsasadarra zeharkatu dezakete inolako oztoporik gabe. 164 m luze da eta ontzi esekiak zortzi auto eta hainbat oinezko garraia ditzake. 8 minuturo dabil, urte osoan 05:00 eta 22:00 artean, eta Bilbo Handiko garraio sistemaren barnean.

Goiko aldean oinez pasa ahal izateko bide bat ere badago, 50 metrora kokatua, gaur egun turistentzat irekia dagoena. Funtzionamenduan dagoen mota honetako munduko zubirik zaharrena da.

  

  

 
Utzi iruzkina

Posted by on 2017/05/26 in Asteko irudia, Wikipedia